Kategoria: Ze świata

Opublikowane w

Ira Aldrige w Piotrkowie

Ira Frederick Aldridge, jeden z największych szekspirowskich tragików, zmarł 07.08.1867 roku w Łodzi.

Aldridge to również pierwszy czarnoskóry aktor, który zdobył międzynarodową sławę i uznanie.

Zanim Aldridge przyjechał do Łodzi, przez dwa tygodnie grał w teatrze piotrkowskim tytułowego Otella oraz Shylocka w “Kupcu weneckim”. Z nielicznych fragmentów dziennika artysty wynika, że Piotrków niezbyt mu się spodobał:

“16 lipca. […] wyjechałem do Piotrkowa. […] zatrzymałem się w głównym hotelu – jest bardzo brudny (…). Teatr mnie rozczarował. Wszystko tu brudne, mam nadzieję, ze wkrótce pojadę na południe, jeśli Bóg pozwoli…”

Prawdopodobnie pisał o hotelu Litewskim i o sali teatralnej na drugim piętrze tegoż hotelu (teatr Spana jeszcze nie istniał).

Do Piotrkowa Aldridge’a sprowadził przyjaciel, Anastazy Trapszo (aktor sceniczny, twórca trupy teatralnej i dyrektor teatru, a także dziadek Mieczysławy Ćwiklińskiej). Panowie poznali się w Warszawie w 1854 roku w czasie pierwszego tournée Aldridge’a po Rosji i Królestwie Polskim.

image
Ira Frederick Aldrige, mal. Taras Szewczenko
Czytaj dalej „Ira Aldrige w Piotrkowie”
Opublikowane w

Z pola walki – komisja kolonizacyjna

Komisja kolonizacyjna (Ansiedlungskommission) w Poznaniu została utworzona w 1886 roku z inicjatywy kanclerza von Bismarcka, na mocy uchwały sejmu pruskiego. Celem komisji było wykupywanie ziemi w zaborze pruskim z rąk Polaków (po preferencyjnych cenach) i osadzenie na niej niemieckich osadników. Komisja dysponowała specjalnym funduszem na ten cel.

Mieszkańcy Cesarstwa Niemieckiego niezbyt chętnie przeprowadzali się na wschód. Na zakupionej ziemi – w dużej części zresztą od Niemców – osadzono około 22 tysiące rodzin niemieckich.

Pracę Komisji ułatwiało specjalne ustawodawstwo: np. od 1904 r. Polacy nie mieli prawa wznosić bez zezwolenia żadnych budynków na nowo zakupionych terenach, a ustawa wywłaszczeniowa z 1908 r. zezwalała z kolei na przymusowy wykup polskich majątków przez Komisję Kolonizacyjną.

Społeczeństwo polskie podjęło akcję samoobrony, polegającą m.in. na tworzeniu polskich spółek parcelacyjnych, co poważnie utrudniało realizację planów Komisji.

Opublikowane w

Emigracja do Brazylii (3/3)

Ci, którym udało się dotrzeć do Brazylii, przysyłali listy. Dużą część tych listów zatrzymywała carska cenzura. Niektóre jednak dotarły, drukował je i „Tydzień”.

Autor listu pisze m.in. (pisownia oryginalna):

“[…] Pisze jusz po raz trzeci i niemam żadnego do tego czasu otpisu; pisze wam Bójcie się Boga, ale nie wyjeżdżajcie Bo poginiecie bo Brazylija nie dla polaka; ten wygrał co żony z sobąm nie wziuł bo nędza straszna, niebende wam Jusz opowiadał tyle razy. Najmilszy mój Bracie Michale donosze ci że jezdem zdruw […] jezdem w Pracy przy murowaniu wras z kilkuma polakami; w tym to Mieście pierwszym, co to miała być ta żułta febra jezdem jak tylko przyjechałym z tej piekielnej Kawy jak w dawniejszych listach pisałym; jeszcze i teraz wracają z popuchłemi nogami i rękami, robastwo żmije i inne gryzą i pkły są badzo szkodliwe, mniejsze od psich ale takie szkodliwe, włażą za paznochcie, po dwuch lub trzech dniach obierze i bul niezmierny. […]

[…] jest u nas jeden Redaktor z Warszawy i onto właśnie objeżdża wszelkie kąnty po brazylii i donosi wiadomości Listownie co się dzieje w Brazylii; chodzi i śledzi rząnt Brazylijski aby go Uchwycić, ale on nie głupi, co przybędzie do innych okolic to pod innym nazwiskiem. Nazywa się Dygasiński […]”

Dla zainteresowanych: “Listy z Brazylii” Adolfa Dygasińskiego można pobrać na przykład tu.

Czytaj dalej „Emigracja do Brazylii (3/3)”
Opublikowane w

Emigracja do Brazylii (2/3)

Przed nieprzemyślanym wyjazdem do Brazylii ostrzegał w „Tygodniu” gubernator piotrkowski Miller (a przy okazji też groził, bo wyjazd bez zezwolenia podpadał pod kodeks karny).

Na marginesie prywata: rok temu w hostelu w Reykjaviku spotkałam Brazylijkę, która na wieść, że jestem Polką odśpiewała „Sto lat”. Pani nie mówiła po polsku – bo to babka jej babki przybyła z Polski – ale „Sto lat” pozostało w rodzinie piosenką śpiewaną przy okazji urodzin 🙂.

Czytaj dalej „Emigracja do Brazylii (2/3)”
Opublikowane w

Emigracja do Brazylii (1/3)

Pierwsi polscy imigranci pojawili się w Brazylii już na początku drugiej połowy XIX wieku, jednakże pierwsze zorganizowane grupy pojawiły się w roku 1869 w stanach Santa Catarina i Parana, od roku 1875 zaś zaczęli przybywać do stanu Rio Grande do Sul.

Szczyt wyjazdów z Królestwa Polskiego przypadł jednak na lata 1890–1891 (“gorączka brazylijska”). Do roku 1914 do Brazylii przybyło 104 196 osób pochodzących z ziem polskich.

Agenci zachęcający mieszkańców Królestwa Polskiego do wyjazdu opowiadali o Brazylii niestworzone historie – i trafiali często na podatny grunt, jak widać z artykułu zamieszczonego przez „Tydzień” (1890). Spora część migrantów rzeczywiście pozbywała się całego majątku i ruszała w nieznane, nie mając zupełnie pojęcia, co ich czeka na miejscu.

O reakcji władz – na przykładzie piotrkowskiego gubernatora – i o listach z Brazylii – w kolejnych odsłonach.

A może ktoś z Was, czytających, ma w rodzinie historię migracji do Brazylii?

Czytaj dalej „Emigracja do Brazylii (1/3)”
Opublikowane w

Rozmaitość języków

Tydzień donosi (1883):

“Rozmaitość języków, jakiemi mówią w sądach angielskich na wyspie Cypru, przyrównać chyba można do zamieszania w czasie budowy wieży Babel. Sędziowie i przysięgli prawie bez wyjątku znają tylko język angielski, podsądni mówią jedynie po grecku lub turecku, obronę zaś wnoszą zwykle francuzi w swoim ojczystym języku […]”

W Królestwie Polskim byli przynajmniej tłumacze, znający i polski, i rosyjski, choć w praktyce i tu dochodziło do problemów.